Bankowość spółdzielcza a konkurencja na rynku

Prezes SGB-Banku Mirosław Skiba ocenił, że bankowość spółdzielcza opiera się na relacjach z lokalnymi społecznościami, znajomości klientów oraz podejmowaniu części decyzji blisko miejsca prowadzenia działalności przez klientów. Wskazał, że właścicielami banków spółdzielczych są lokalni udziałowcy, w tym mieszkańcy, przedsiębiorcy i rolnicy. Według niego zyski pozostające w tych instytucjach mogą wspierać lokalną gospodarkę.

Skiba stwierdził, że banki spółdzielcze SGB korzystają z rozwiązań technologicznych porównywalnych z wykorzystywanymi przez duże banki komercyjne. Zaznaczył jednocześnie, że przewaga banków spółdzielczych ma wynikać przede wszystkim ze struktury własnościowej oraz znajomości lokalnego rynku. W procesie oceny kredytowej, obok wymogów regulacyjnych i oceny punktowej, znaczenie może mieć wiedza o działalności przedsiębiorcy w danej społeczności.

Kredyty, depozyty i ceny

W rozmowie wskazano, że udział banków spółdzielczych w rynku kredytowym wynosi około 6 proc. Skiba odpowiedział, że sektor ma istotną obecność w obsłudze rolników, małych i średnich przedsiębiorstw, samorządów oraz klientów lokalnych. Według przytoczonych danych wskaźnik kredytów do depozytów w bankowości spółdzielczej wynosi około 37 proc., a w całym sektorze bankowym około 50 proc.

Prezes SGB-Banku wiązał niższy popyt na kredyt z ograniczonymi planami inwestycyjnymi przedsiębiorstw. Ocenił, że poziom oprocentowania kredytów zależy przede wszystkim od stóp procentowych, natomiast marże mają spadać. Podał, że marże mogą zaczynać się od około 0,5 proc., przy czym taki poziom dotyczy kredytów dla samorządów. Wyjaśnił, że kredyty samorządowe wymagają niższego kapitału bankowego niż finansowanie klientów indywidualnych i części przedsiębiorstw.

Skiba powiedział, że w wielu przypadkach banki spółdzielcze mogą oferować konkurencyjne warunki kredytów mieszkaniowych i konsumenckich. Nie przedstawił jednak jednej bieżącej analizy porównawczej dla całego sektora. Uzasadnił to liczbą 488 banków spółdzielczych w Polsce, z których 174 należą do SGB, oraz samodzielnym ustalaniem cen przez poszczególne banki. Zachęcił klientów do porównywania ofert bezpośrednio na stronach banków i w placówkach. Dodał, że banki SGB obsługują także klientów z dużych miast.

Dystrybucja, technologia i skala działania

Prezes SGB-Banku wskazał, że sektor prowadzi działania promocyjne podczas lokalnych wydarzeń, spotkań z samorządami i przedsiębiorcami, konferencji, szkoleń oraz w kanałach cyfrowych. Poinformował, że banki spółdzielcze przeznaczały w ostatnich latach znaczną część wypracowanych zysków na wzmacnianie kapitałów, inwestycje technologiczne i cyberbezpieczeństwo. Według niego dywidendy dla udziałowców stanowiły niewielką część zysków, choć ich relacja do wartości udziałów może być istotna dla udziałowców.

Odnosząc się do współpracy z doradcami kredytowymi, Skiba powiedział, że SGB chce zwiększać obecność banków spółdzielczych w ofertach rekomendowanych przez takich pośredników. Przyznał, że jest to obszar, nad którym grupa pracuje.

Stopy procentowe, podatki i sieć placówek

Skiba ocenił, że banki przygotowują się na spadek dochodów związany ze zmianą warunków stóp procentowych. Wskazał na rosnące koszty i konkurencję kredytową. Krytycznie odniósł się do wyższego podatku CIT dla banków, argumentując, że w przypadku banków spółdzielczych właścicielami jest około 900 tys. Polaków, a nie wyłącznie podmioty korporacyjne.

Według prezesa SGB-Banku utrzymanie konkurencyjności będzie wymagało zwiększania skali działalności, w tym udziału banków spółdzielczych w finansowaniu inwestycji lokalnych i quasi-lokalnych. Zaznaczył, że decyzje o łączeniu banków należą do ich udziałowców i powinny zależeć od analiz ekonomicznych, sytuacji na lokalnym rynku oraz potrzeb klientów.

W rozmowie przytoczono informację, że między 2018 a 2025 rokiem liczba placówek banków spółdzielczych spadła o około 30 proc. Skiba stwierdził, że największe zmiany nastąpiły po pandemii, a obecnie zamykanie placówek ma charakter sporadyczny. Wskazał, że coraz więcej klientów korzysta z usług cyfrowych, ale relacje i lokalna wiedza pozostają istotne zwłaszcza dla przedsiębiorców, rolników i samorządów.

Struktura klientów

Według danych przedstawionych przez Skibę rolnicy stanowią około 35 proc. portfela kredytowego banków spółdzielczych. Około 25 proc. przypada na klientów detalicznych, a pozostała część na małe i średnie firmy oraz samorządy. W rozmowie zwrócono uwagę na proces starzenia się i wyludniania części mniejszych miejscowości jako czynnik mogący wpływać na bazę klientów banków działających lokalnie.